خبرگزاری مهر؛ گروه استانها: سیزدهم فروردین، آخرین روز از تعطیلات نوروزی، در فرهنگ ایرانیان به عنوان «روز طبیعت» شناخته میشود؛ روزی که مردم برای دور کردن نحسی، تجدید روحیه و پیوند دوباره با طبیعت، خانهها را ترک کرده و به دامن کوه، دشت، جنگل و کنار رودخانهها میروند.
در استان کردستان، این روز جلوهای ویژه دارد؛ جایی که طبیعت بکر و چشماندازهای کوهستانی، بستری دلانگیز برای گردهمایی خانوادهها فراهم میکند اما در کنار این شور و نشاط، چالشی جدی نیز وجود دارد اینکه چگونه میتوان از طبیعت لذت برد، بدون آنکه به آن آسیب زد؟
سیزدهبدر در کردستان؛ ترکیبی از سنت، شادی و همدلی
در کردستان، روز طبیعت با آیینها و رسوم خاصی همراه است، خانوادهها از ساعات اولیه صبح با آماده کردن غذاهای محلی، به مناطق طبیعی اطراف شهرها و روستاها میروند، بسیاری از مردم غذاهایی مانند کباب، آش محلی یا برنج و خورشت را در دل طبیعت طبخ میکنند و سفرههایی ساده اما صمیمی پهن میکنند.
گره زدن سبزه یکی از مهمترین نمادهای این روز است، دختران و پسران جوان با نیت گشایش بخت و برآورده شدن آرزوها، سبزهها را گره میزنند و همچنین بازیهای محلی، موسیقی، خندههای جمعی و حتی مسابقات دوستانه، بخشی جدانشدنی از این روز هستند.
حضور گسترده مردم در طبیعت، نشاندهنده پیوند عمیق فرهنگی آنان با محیط زیست است؛ پیوندی که از گذشتههای دور در زندگی مردم این منطقه ریشه دارد.
چهره دوگانه روز طبیعت؛ شادی و تهدید
با وجود زیباییهای این روز، سیزدهبدر همواره با نگرانیهایی از سوی فعالان محیط زیست همراه است، رهاسازی زباله، روشن کردن آتش در مناطق جنگلی، تخریب پوشش گیاهی و آسیب به زیستگاههای طبیعی، از جمله مشکلاتی است که هر ساله پس از پایان این روز مشاهده میشود.
بسیاری از مناطق طبیعی استان، بهویژه اطراف شهرهای بزرگ، در پایان روز طبیعت با حجم زیادی از زباله مواجه میشوند؛ صحنهای که با روح این روز که «انس با طبیعت» نام دارد، در تضاد است.
روایت مردم از یک روز بهاری
یکی از شهروندان سنندجی که به همراه خانوادهاش به دامان طبیعت آمده، میگوید: سیزدهبدر برای ما بیشتر از یک تفریح است؛ فرصتی است که همه اعضای خانواده دور هم جمع شوند.
وی میگوید: از بچگی یاد گرفتیم که طبیعت را تمیز نگه داریم، اما متأسفانه هنوز بعضیها این موضوع را جدی نمیگیرند.
یک مادر جوان نیز که به همراه کودکانش در حال جمعآوری زبالههای اطراف محل استقرارشان است، اظهار میکند: به بچههایم آموزش میدهم که هر چیزی که با خودشان میآورند، باید برگردانند و اگر از کودکی یاد بگیرند، در آینده هم به طبیعت احترام میگذارند.
در همین حال، یکی از جوانان حاضر در طبیعت معتقد است: اگر امکانات بیشتری مثل سطل زباله یا نظارت باشد، وضعیت بهتر میشود و اما در نهایت این خود مردم هستند که باید فرهنگسازی کنند.
طبیعت کردستان؛ گنجینهای در معرض تهدید
استان کردستان با دارا بودن کوهستانهای سرسبز، جنگلهای بلوط، رودخانهها و تنوع زیستی قابل توجه، یکی از مناطق مهم طبیعی کشور محسوب میشود این منابع نه تنها از نظر زیستمحیطی اهمیت دارند، بلکه نقش مهمی در معیشت، گردشگری و هویت فرهنگی مردم ایفا میکنند.
با این حال، فشارهای انسانی، تغییرات اقلیمی و برخی رفتارهای نادرست، این اکوسیستمها را در معرض تهدید قرار داده است و روز طبیعت، به دلیل حضور گسترده مردم، میتواند این فشارها را تشدید کند؛ مگر آنکه با آگاهی و مسئولیتپذیری همراه باشد.
روز طبیعت فرصتی برای بازنگری در رفتارهای زیست محیطی
مدیرکل حفاظت محیط زیست کردستان در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به اهمیت روز طبیعت، آن را فرصتی ارزشمند برای بازنگری در رفتارهای زیستمحیطی دانست و گفت: این روز نشاندهنده پیوند دیرینه مردم با طبیعت است، اما در عین حال یادآور مسئولیتی است که همه ما در قبال حفظ این میراث داریم.
وی با تأکید بر غنای طبیعی استان افزود: کردستان دارای تنوع کمنظیر گیاهی و جانوری، رودخانهها، تالابها و چشماندازهای بکر است که به عنوان سرمایهای مشترک باید برای نسلهای آینده حفظ شود.
فرزاد زندی با اشاره به برخی تهدیدها تصریح کرد: تخریب، آلودگی، قطع درختان، آتشسوزی و رهاسازی زباله از جمله اقداماتی است که میتواند آسیبهای جدی و گاه جبرانناپذیری به محیط زیست وارد کند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان با دعوت از مردم برای رعایت اصول ساده زیستمحیطی گفت: جمعآوری زباله، خودداری از روشن کردن آتش در مناطق حساس، احترام به زیستگاههای حیاتوحش و پرهیز از هرگونه تخریب، از جمله اقداماتی است که هر فرد میتواند انجام دهد.
وی تأکید کرد: حفاظت از محیط زیست وظیفه یک دستگاه خاص نیست، بلکه مسئولیتی همگانی است که تنها با مشارکت مردم محقق میشود.
تمهیدات پلیس راه برای روز طبیعت
در کنار مسائل زیستمحیطی، موضوع ایمنی جادهها نیز در روز طبیعت اهمیت ویژهای دارد به طوریکه رئیس پلیس راه کردستان در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به افزایش سفرها در این روز، از اعمال محدودیتهای ترافیکی خبر داد و اعلام کرد: تردد کامیونهای کشنده حامل مواد خطرناک و همچنین بارهای حجیم از ابتدای تعطیلات نوروزی ممنوع شده و این محدودیت تا ۱۵ فروردین ادامه دارد.
به گفته سرهنگ حمیدرضا عبدالملکی، در روز ۱۳ فروردین نیز تردد کامیونها در محورهای سقز- مریوان و جاده جدید سنندج- مریوان ممنوع خواهد بود.
رئیس پلیس راه استان با هشدار نسبت به استفاده از وسایل نقلیه باری برای جابجایی افراد گفت: این اقدام بسیار خطرناک است و با متخلفان برخورد قانونی خواهد شد.
وی همچنین از افزایش ۵۰ درصدی تیمهای گشت پلیس راه در این روز خبر داد و افزود: با تخلفات حادثهساز بهصورت جدی برخورد میشود.
وی از رانندگان خواست با توجه به حضور گسترده مردم در حاشیه جادهها، با احتیاط بیشتری رانندگی کرده و سرعت مطمئنه را رعایت کنند.
فرهنگسازی؛ حلقه مفقوده حفاظت از طبیعت
کارشناسان معتقدند مهمترین راهکار برای کاهش آسیبهای زیستمحیطی در روز طبیعت، فرهنگسازی و آموزش عمومی است اگر هر فرد خود را مسئول بداند، بسیاری از مشکلات بهصورت خودکار حل خواهد شد.
برنامههای آموزشی در مدارس، رسانهها و شبکههای اجتماعی میتواند نقش مهمی در ارتقای آگاهی عمومی داشته باشد، همچنین مشارکت سازمانهای مردمنهاد و گروههای داوطلب در پاکسازی طبیعت، میتواند الگوی مثبتی برای دیگران ایجاد کند.
سیزدهبدر، روزی برای شادی، همدلی و نزدیکی به طبیعت است؛ اما این نزدیکی زمانی معنا پیدا میکند که با احترام و مسئولیتپذیری همراه باشد.
طبیعت کردستان، با تمام زیباییها و ظرفیتهایش، امانتی در دست ماست امانتی که حفظ آن نه تنها وظیفهای اخلاقی، بلکه ضرورتی برای تداوم زندگی است.
اگر هر یک از ما در این روز، تنها اندکی بیشتر به رفتار خود توجه کنیم، میتوانیم سیزدهبدر را به معنای واقعی، به «روز انس با طبیعت» تبدیل کنیم؛ روزی که نه تنها خاطرهای خوش، بلکه اثری ماندگار و مثبت از ما بر جای بگذارد.
نظر شما